“De afwisseling houdt mijn vak boeiend”

Verslag van de chatsessie met rechter Jan Krol na de zevende uitzending van De Rechtbank (2013). 

Meneer Winkel vindt in uitzending 7 van De Rechtbank dat de politie hem onterecht bekeurde voor het rijden zonder rijbewijs. Hij beweert namelijk geen overtreding te hebben begaan. Met een handvol argumenten probeert hij rechter Jan Krol daarvan te overtuigen, maar die vertrouwt op de agenten die hebben geverbaliseerd. 

Als Krol na de uitzending achter zijn computer kruipt om aan de chatsessie – de eerste in zijn leven – deel te nemen, krijgt hij een spervuur van vragen over de zaak, zijn werk en de rechtspraak in het algemeen voor zijn kiezen. Die vragen beantwoorde de Utrechtse rechter naar eigen zeggen ‘met heel veel genoegen’. 

Heeft een agent altijd gelijk?
Wat een aantal chattende kijkers tegen de borst stuit, is dat het lijkt alsof de rechter iemand van de politie eerder gelooft dan een verdachte. “Je staat met 2-1 achter”, noemt de verdachte dat in de uitzending. Immers, een agent kan toch ook gewoon fouten maken? Rechter Krol: “Ik deel die mening niet. Een politieagent is inderdaad ook maar gewoon een mens, net als een rechter, maar hij is wel getraind om op te sporen en om dat vast te leggen in een proces-verbaal.”

Een kijker is het niet met de rechter eens en oppert dat opsporingsambtenaren soms misbruik maken van hun macht, ondanks dat ze een eed of belofte hebben afgelegd. “Dat kan maar zo het geval zijn en dat zou heel ernstig zijn”, reageert Krol, die in de rechtszaal daarom heel goed naar mensen luistert die zeggen dat de politie het toch bij het verkeerde eind heeft. “De verdachte moet wel met een goed onderbouwd verhaal komen. Soms besluit ik om de verbalisant op zitting te laten komen. Dan zoek ik het daar uit.”

Camera’s, gevoel en emotie  
Rechter Krol is inmiddels een bekende verschijning in het programma. Al vele zaken behandelde hij met niet alleen een griffier, officier, advocaat en verdachte in zijn kielzog: de camera was er ook vaak bij. De vraag of die camera Krol iets doet, beantwoordt met: “Als je met de behandeling van een zaak bezig bent, valt die camera als het ware weg.” Invloed hebben de apparaten dus niet op de rechter. “Ik denk dat het komt omdat je je concentreert op de verdachte met wie je in gesprek wilt komen.”

Maar is er dan altijd sprake van opperste concentratie en onafhankelijkheid, en kan een rechter dus zijn eigen gevoel uitschakelen? “Dat is wel heel moeilijk, volgens mij moet je daar aanleg voor hebben”, denkt Krol. Hij benadrukt tijdens een rechtszaak met enige afstand naar zaken te kijken. “Daarbij willen rechters zich niet laten leiden door emoties. Maar dat wil niet zeggen dat we ze niet hebben.”

De gang van zaken in de rechtszaal 
Tijdens de chatsessie zijn meerdere deelnemers benieuwd hoe het er in de rechtszaal aan toegaat. Zo moeten aanwezigen opstaan bij binnenkomst van de rechters, staat er eigenlijk straf op als dat niet gebeurt? Volgens Krol is het opstaan puur een kwestie van beleefdheid. “Daar staan geen boetes op.” 

En maakte de rechter wel eens een incident mee in zijn lange loopbaan? “Soms is er in de rechtszaal een incident, maar ik heb nooit meegemaakt dat dit echt uit de hand is gelopen”, vertelt de rechter. Volgens hem komt dat vooral ook door de parketpolitie, dikwijls in de zaal aanwezig. Bedreigd, binnen of buiten de rechtszaal, is Krol gelukkig nog nooit. “Ik heb noch het één, noch het ander meegemaakt”, reageert hij op de vraag die wordt gesteld. 

Kosten en baten in de rechtspraak
“Het werk van een rechter kan erg tijdrovend zijn”, meldt Krol in alweer zijn volgende antwoord. “Maar het is afhankelijk van de zaak. Soms heb je een proces-verbaal van twintig kantjes, maar het kan ook zijn dat je tientallen ordners krijgt”, schetst de rechter de verscheidenheid.

Een chatter, die respect heeft voor het werk van Krol, denkt desondanks dat het allemaal wel wat efficiënter zou kunnen. Met name omdat kleinere zaken volgens hem in verhouding veel kosten. De rechter pareert dat vakkundig door te zeggen dat er in de rechtspraak geen ‘kosten-batenanalyse’ wordt gemaakt. “Iedere zaak krijgt onze aandacht. Het is natuurlijk wel zo dat een routinezaak, als kantonrechter, bij lange na niet zoveel tijd kost als een omvangrijke zaak die de meervoudige kamer behandelt.”

Functies binnen en buiten de rechtbank
Mr. Krol vervult naast zijn werk als rechter nog een aantal functies. “Die zijn onbezoldigd en het betreft vooral bestuurlijke aangelegenheden.” Die nevenfuncties mag hij volgens de wet gewoon hebben, en dat vindt hij maar goed ook: “Zo weet je wat er in de maatschappij omgaat.” Een rechter mag overigens niet zomaar alle functies bekleden buiten de rechtbank. 

Binnen de muren van het gerechtsgebouw werkt Krol in principe op één rechtsgebied tegelijk. “Maar na bijvoorbeeld een aantal jaren strafrecht, rouleren rechters vaak naar een sector die weer andere zaken behandelt.” Zo kan het dat we deze rechter in het programma soms onder verschillende titels zien verschijnen. “Iedere functie heeft zijn charme”, vindt Krol. “De afwisseling houdt mijn vak boeiend.”

Wilt u de uitzending terugzien? Bekijk 'm hier! Lees hier meer over rechter Jan Krol. Ook kunt u alle vragen en antwoorden uit de chat nog eens nalezen.