"Een zaak waar camera's aanwezig zijn is vaak wel even wennen”

Verslag van de chatsessie met rechter Pieter van Riemsdijk na de vijfde uitzending van De Rechtbank (2013)

Politierechter Pieter van Riemsdijk werkt graag mee aan De Rechtbank. Maar: “Bij een zaak waar camera's aanwezig zijn is het vaak wel even wennen”, geeft hij toe. Na de vijfde aflevering van De Rechtbank, waarin hij oordeelde over de Utrechtse krakersrellen, was er de gelegenheid om Van Riemsdijk vragen te stellen via de chat. 

Als een kijker vraagt of media-aandacht invloed heeft op de manier waarop Van Riemsdijk een zaak behandelt, geeft hij toe dat het altijd wel even wennen is. “Maar een rechter werkt vaak in situaties waar veel publiek aanwezig is”, voegt hij toe. De politierechter vermoedt dat het uiteindelijk wel invloed kan hebben. “Denk bijvoorbeeld aan dingen iets uitgebreider uitleggen.” Wel benadrukt hij dat het zeker geen invloed op zijn beslissing heeft. Als de camera’s van De Rechtbank op hem gericht staan, vindt hij dat bovenal ook nuttig. “Ik hoop dat mensen een beter beeld krijgen van hoe rechters werken.”

De Utrechtse krakersrellen 
De krakersrellen schrikken de drukke binnenstad van Utrecht in het voorjaar van 2013 op. Tien krakers staan bij Van Riemsdijk terecht  omdat ze tijdens de ontruiming van een pand politieagenten hebben bekogeld met verfbommen en vuurwerk. In de uitzending van De Rechtbank zien we hoe hij de zaak van meneer Meijerink behandelt, die de hoogste straf boven het hoofd hangt.

De rechter vond niet dat de politie op de krakersrellen had kunnen rekenen, en dus slecht was voorbereid. “Het lag niet voor de hand. Als er ongeregeldheden ontstaan bij een ontruiming, komt dat vaak omdat mensen reageren als de ME optreedt. Nu was er een zelf opgestarte aanval van de krakers, die eigenlijk niet te verwachten was”, antwoordt Van Riemsdijk op een kijkersvraag. 

Welke straf is op z’n plaats?
Aan het einde van de rit krijgt verdachte Meijerink een gevangenisstraf van 6 weken opgelegd voor zijn aandeel in de rellen. Waarom alleen deze straf op z’n plaats is, legt de rechter in de chat piekfijn uit: “De verdachten hebben een volstrekt ongecontroleerde situatie teweeg gebracht door op een drukke vrijdagavond in de binnenstad van Utrecht een gewelddadige confrontatie te provoceren, waarbij omstanders en politie reëel gevaar hebben gelopen.”

Overigens wachtte de verdachte naast de gevangenisstraf ook nog eens een te betalen schadevergoeding van vele duizenden euro’s, al was dat in de uitzending niet te zien.

Is zwijgrecht in het nadeel van de verdachte?
“Dat is in algemene zin niet te zeggen”, begint Van Riemsdijk als hem gevraagd wordt of het zwijgrecht in het nadeel van de verdachte werkt. “Maar vaak is het wel jammer omdat je daardoor maar een beperkt beeld krijgt over wie iemand is en hoe hij tegen de feiten aankijkt”, baalt hij er toch een beetje van. Uit de hoofdverdachte van de Utrechtse krakersrellen was in de rechtszaak namelijk praktisch geen woord te krijgen.

“Het komt voor dat je als rechter hoopt dat iemand een eigen verhaal vertelt zodat je meer inzicht krijgt in wie de verdachte is en hoe hij tegen de zaak aankijkt. Dat kan onder omstandigheden in het voordeel van verdachte werken”, weet de rechter. Aan de andere kant zegt hij dus niet dat het zwijgrecht ook daadwerkelijk in het nadeel van de verdachte kan werken. “Het is het goed recht van een verdachte om te zwijgen.” 

De eis van de officier
Als een kijker opmerkt dat hij de eis van de officier van justitie regelmatig verhoogd of verlaagd ziet worden, vraagt hij zich af hoeveel waarde die eis eigenlijk heeft. Rechter Van Riemsdijk verklaart dat de eis niet direct zinloos is op het moment dat de rechter ervan afwijkt. “De rechter betrekt het standpunt van de officier in zijn oordeel, maar heeft de plicht zich een eigen oordeel te vormen. Daarbij betrekt hij ook het standpunt van de verdediging (advocaat, red.) en ook wat rechters doorgaans doen in gevallen als deze (jurisprudentie, red.).” Uiteraard is het wel gewoon toegestaan om de eis op te volgen. 

Wilt u de uitzending terugzien? Bekijk ‘m hier! Lees hier meer over rechter Pieter van Riemsdijk. Ook kunt u alle vragen en antwoorden uit de chat nog eens nalezen.