Blog

Laster en smaad op het internet

Het internet is een wereld van ongekende vrijheid en mogelijkheden. Maar wat als iemand leugens over je verspreidt, je vals beschuldigt of je uitscheldt? Die beledigende opmerkingen riskeren je reputatie. En het is niet zo gemakkelijk om die van het internet af te halen. Wat kun je doen tegen deze online laster en smaad?

Wat is laster of smaad?
Smaad en laster zijn eigenlijk het zwartmaken van een ander in het openbaar,” vertelt Stephan Mulders, juridisch medewerker bij Lexxit, een online initiatief dat adviseert over handhaven van het recht op het internet. “Iemand maakt met een bepaalde opmerking een inbreuk op je privacy.” Het internet valt ook onder deze openbare ruimte en omdat iedereen er zijn zegje kwijt kan, is het een kwetsbaar platform voor laster en smaad.

Natuurlijk heeft iedereen het recht op vrijheid van meningsuiting, maar er is een grens. “Je hebt het recht om een ander te beledigen, tot op een zekere hoogte. Je mag niet onnodig beledigende uitspraken doen,” aldus Mulders. Of er wel of geen sprake is van laster of smaad, hangt van een aantal zaken af. In eerste plaats van in hoeverre de opmerkingen gaan over iemands privéleven. “Dat is een zware factor en daar zal de rechter zeker naar kijken,” zegt Mulders. Ten tweede hangt het er ook vanaf in hoeverre de persoon die de aantijgingen maakt, deze ook kan bewijzen. Wanneer er geen bewijs is, zal de rechter al gauw beslissen dat de beschuldiging niet gemaakt mag worden. Tot slot hangt het er ook weer vanaf hoe de opmerking gezegd wordt, alsof het een mening is of als een vaststaand feit.

Wat kun je doen aan laster of smaad op het internet?
Mulders raadt aan als eerst te proberen het geschil samen op te lossen. “Meestal komen dit soort beledigende uitspraken voort uit een ruzie en dit is vaak wel de makkelijkste manier om het op te lossen.” Online een discussie aangaan, raadt hij daarentegen ten zeerste af. “Ongeacht of je de discussie wint of verliest, er staat dan een hele negatieve discussie over jou op het internet.” Op die manier draag je alleen maar bij aan het oorspronkelijke probleem.

“Je kunt in plaats van de dader ook de webmaster contacteren,” noemt Mulders als tweede optie. Wanneer je niet weet wie de uitspraak geplaatst heeft, kun je deze aanspreken om de reactie alsnog te verwijderen.

“Een andere manier om de schade te beperken van een beledigende of onware opmerking, is om Google te vragen het uit de zoekresultaten te verwijderen,” gaat Mulders verder. Dit is ‘het recht om vergeten te worden’. Wanneer iemand jouw naam intypt in Google, zal de betreffende site niet meer getoond worden in de zoekresultaten. Mulders plaatst hier wel een kanttekening bij: “Het nadeel van het ‘ontgooglen’ is dat het maar heel beperkt is.” Zo is je naam inderdaad niet meer terug te vinden in de zoekresultaten, maar de belediging zelf is niet van het net verwijderd. “Daarbij kunnen mensen de betreffende webpagina nog steeds terugvinden onder andere zoektermen,” vult Mulders aan.

Er zijn juridische stappen die je kunt ondernemen om de beschuldigingen en opmerkingen over jou van het internet te halen. “Je kunt een kortgeding starten tegen de persoon die het geplaatst heeft, of tegen de provider die de hostingdienst verleent,” vertelt Mulders. De hoster kan via een kortgeding gevorderd worden de website offline te halen.

Een kortgeding aanspannen is een snelle manier om de beledigende en onware uitspraken over jou van het internet te halen, waarbij de rechter een uitspraak doet. “Meestal legt de rechter dan een dwangsom op, dat is vaak wel een goed middel om ervoor te zorgen dat de persoon in kwestie de belediging ook daadwerkelijk offline haalt.” Maar Mulders waarschuwt wel bij deze maatregel: door naar de rechter te stappen, kan het conflict juist meer publiciteit krijgen, waardoor juist meer mensen de uitspraken willen zien.
Ook kun je een strafrechtelijke procedure starten om de dader te laten vervolgen. “Laster en smaad zijn ‘klacht misdrijven’,” legt Mulders uit. “Dat houdt in dat de politie alleen iemand mag vervolgen op het moment dat je aangifte doet.”

En wat als de belediging anoniem wordt gedaan?
Het is altijd mogelijk om te traceren wie de uitlating gedaan heeft, ook al doet hij dit anoniem. Mulders legt uit hoe dat zit: “Het internet bestaat uit verbindingen tussen computers en die houden die verbindingen allemaal bij. Iedere website kan zien door wie die bezocht is en hoe daar gebruik van gemaakt wordt.” Het enige wat je nodig hebt om de dader op te sporen, zijn de juiste gegevens. “Dan begin je een beetje een zoektocht,” zegt Mulders. Bij de provider van de website kun je het IP-adres van de dader krijgen. Deze kun je gebruiken om het woonadres van de dader op te sporen via zíjn internetprovider, en zo kom je bij de dader uit.

Heb je bij laster of smaad recht op een schadevergoeding?
“In principe is er op het moment dat er sprake is van smaad of laster, een inbreuk op je privacy. Dat heeft automatisch schade, heeft de Hoge Raad bepaald,” vertelt Mulders. Het hangt van de ernst van de uitlating af, hoe groot die schade is. De rechter maakt hier een inschatting van, maar die zal vaak niet hoger uitvallen dan de kosten van de rechtsprocedure zelf. Mulders besluit dan ook: “In veel gevallen zal het niet de moeite waard zijn om alleen voor een schadevergoeding een advocaat in de arm te nemen."

Zo zijn er dus verschillende manieren om valse beschuldigingen van het net te halen en te voorkomen dat deze gezien worden. Aan de ene kant heeft iedereen recht op vrijheid van meningsuiting, maar wanneer er sprake is van laster of smaad, is dit een inbreuk op je privacy. Juridisch sta je dan ook juridisch sterk in je schoenen.

Heb je een vraag over laster en smaad op het internet? Stel je vraag in het forum.

Gerelateerde artikelen

  • Online bedreigingen
    Blog

    Online bedreigingen: oorzaak (deel 3)

  • Blog

    Online bedreigingen: bewijsproblematiek (deel 2)

  • Blog

    Online bedreigingen: strafbaarheid (deel 1)