Blog

Mediation: overleg in plaats van een rechtszaak

Een burenruzie of een vechtscheiding waar je maar niet uitkomt? Soms lijkt het te ver te gaan om de ander meteen voor de rechter te slepen, maar een oplossing moet er komen. Toch hoef je niet meteen een advocaat in te schakelen. Een andere manier om je conflict op te lossen is via overleg en gespreksvoering, onder begeleiding van een neutrale derde partij: via mediation.

Wat is mediation?
“Mediation is een proces waarbij een neutrale derde, een mediator, partijen helpt en begeleidt bij het vinden van een oplossing als zij een conflict hebben met elkaar”, vertelt Esther Gathier van Mediatorsfederatie Nederland. Binnen een reeks van bijeenkomsten wordt er gezamenlijk gewerkt naar een oplossing door middel van gesprekken, overleg en onderhandeling. Er wordt niet alleen gekeken naar de juridische feiten, maar vooral naar wat de werkelijke behoeften van de partijen zijn en welke belangen er meespelen in het conflict. Volgens Sandra Roijen, mediator bij en oprichter van Class Mediation, is er bij dit proces nooit een winnaar of verliezer. “De mediator werkt dan met beide partijen toe naar een oplossing die voor hen beiden aanvaardbaar is.” En vaak met succes, aldus Roijen.

Mediation is een vrijwillig proces. Partijen kunnen niet gedwongen worden mee te werken, maar moeten dit uit eigen wil doen. Daarnaast is het ook een vertrouwelijk proces. Over alles wat tijdens de mediation besproken wordt, geldt een geheimhoudingsplicht. “Die vertrouwelijkheid is heel belangrijk”, legt Gathier uit, “die is met name bedoeld zodat partijen over en weer vrijelijk met elkaar kunnen praten.”

Net als bij een gerechtelijk vonnis is de overeenkomst die bij mediation tot stand komt, bindend. “De stukken die bij een mediator getekend worden, zijn een bindende overeenkomst. Nadat de rechter daarover een beschikking heeft afgegeven zijn deze bij rechten afdwingbaar. Iedereen moet zich eraan houden op het moment dat je tekent. Dus het is identiek aan een juridische procedure via een advocaat”, licht Roijen toe. Als een partij de afspraak toch niet wil nakomen, kan de andere partij om nakoming afdwingen via een juridische procedure. “Maar wat ik wel zie,” vult Gathier aan, “is dat dit minder vaak gebeurt dan bij bijvoorbeeld een gerechtelijk vonnis. Dat komt omdat beide partijen zelf betrokken zijn bij de oplossing, dus zijn ze, over het algemeen, eerder bereid de afspraken na te komen.”

Wanneer wordt mediation toegepast?
“Mediation kan worden toegepast op eigenlijk alle vlakken van conflicten”, legt Roijen uit. “Denk aan bestuursrecht, arbeidsrecht, maar ook aan familierecht.” Mediation wordt vooral veel gebruikt bij conflicten binnen een familie, en dan met name bij echtscheidingen. Volgens Gathier komt dat omdat er dan veel emoties spelen. “Mediation is dan juist een geschikt traject, omdat je toch goede afspraken met elkaar wil maken, vooral als er ook kinderen bij betrokken zijn.” Een ander familieconflict waarbij mediation vaak wordt toegepast, is wanneer er binnen de familie een erfenis verdeeld moet worden. Naast familiezaken, wordt mediation ook vaak gebruikt bij arbeidsconflicten en zakelijke conflicten, maar ook bij de overheid wordt mediation steeds vaker toegepast als alternatief op juridische procedures.

Wat zijn de voordelen van mediation ten opzichte van een juridische procedure?
Bij mediation wordt er niet zozeer gekeken naar de juridische feiten van het probleem, maar kijkt men vooral naar de persoonlijke situatie van de betrokken partijen. Gathier onderbouwt dit: “Wat je vaak ziet is dat problemen gejuridiseerd worden. Terwijl het vaak niet zo zeer gaat om het feit dat een schutting twee centimeter buiten de erfafscheiding staat, want dat zou je op zich accepteren op het moment dat je een goede relatie met je buren. Vaak is er een onderliggend probleem, en dat moet je op tafel zien te krijgen om het conflict op te lossen.”

Daarbij helpt mediation om de relatie tussen beide partijen te verbeteren, iets waar Roijen veel waarde aan hecht: “Wat ik zelf heel erg belangrijk vind, is dat door mediation de verstandhouding onderling intact blijft. Het is wel zo fijn als men onderling ook na het conflict goed met elkaar kan blijven praten.” Bovendien is een mediationtraject sneller dan een juridische procedure. “In vier, hooguit vijf gesprekken ben je eigenlijk wel uit het conflict. En dan staan er ook duidelijke afspraken op papier. Als je kiest voor de weg via de advocaat dan moet je, afhankelijk van het conflict, toch wel rekenen dat je anderhalf á twee jaar onderweg bent voordat je tot die oplossing gekomen bent”, zegt Roijen. “En mediation kan ook veel goedkoper zijn dan een juridische procedure”, vult Gathier aan. “Het gemiddelde urentarief van een mediatior is lager dan van een advocaat, en een mediation duurt korter.”

Mediation naast de rechtszaak
Vaak stappen mensen direct naar een advocaat om hun conflict te kunnen oplossen. Als het conflict zich daarvoor leent, worden zij soms door de advocaat of door de rechter eerst doorverwezen naar een mediator voordat er verder wordt ingegaan op de zaak. “De rechtszaak staat dan even stil, mediation wordt gestart en er wordt gekeken naar de uitkomst”, vertelt Roijen. De twee procedures blijven dus niet naast elkaar bestaan. Volgens Gathier is het heel lastig om beide procedures tegelijk te volgen, omdat je enerzijds in een rechtsprocedure bent verwikkeld en eigenlijk recht tegenover elkaar staat, en anderzijds zit je in een mediation met als doel om samen tot een oplossing te komen. Daarom wordt de rechtszaak tijdens het mediationproces opgeschort. En als het toch niet lukt voor beide partijen om eruit te komen via mediation, kunnen zij weer verder gaan met de juridische procedure.

Waar vind je een mediator?
Mediatorsfederatie Nederland is de organisatie die het beroep mediation vertegenwoordigt en de kwaliteit van de beroepsuitoefening bewaakt. Het MfN houdt een register van ongeveer 2800 mediators die aan hun kwaliteitseisen voldoen. De rechtbanken en gerechtshoven werken ook alleen maar met mediators die in dit register staan. “Het is een soort van keurmerk”, licht Roijen toe.
Sommige mediators die ingeschreven staan in dit register, staan ook in het register van de Raad voor Rechtbijstand. Deze mediators werken met een toevoeging. “Dat is heel prettig voor mensen met een laaginkomen,” legt Roijen uit, “dan betaal je zelf een kleine bijdrage en de rest wordt vergoed via de Raad voor de Rechtsbijstand.” Als je denkt hiervoor in aanmerking te komen, vraag dan hiernaar vóór aanvang van een mediation.

De Stichting Kwaliteit Mediators onderhoudt het kwaliteitsregister van het MfN. Op de website van deze kwaliteitsstichting kun je in het register zoeken naar een mediator, en kun je zelfs selecteren op basis van woonplaats of aandachtsgebied. “Meestal adviseren wij mensen die een conflict met elkaar hebben, om samen een mediator te selecteren”, vertelt Gathier. “De ene partij maakt een lijstje van vijf mediators, legt dat aan de ander voor en die pikt er een uit. Zo zijn beide partijen betrokken bij het zoeken van een mediator.” En zo wordt de eerste stap naar een gezamenlijke oplossing al gemaakt.


Wilt u meer weten over mediation? Stel uw vraag in ons forum.

Gerelateerde artikelen

  • Blog

    Kan geluidsopname als bewijsvoering dienen?