Blog

Recht van overpad, hoe werkt dat?

Om bij uw achterdeur te komen maakt u misschien al jaren gebruik van een paadje bij de buren. Of de buurman wil juist uw erf gebruiken. In juridische taal heet dit recht van overpad. Maar hoe ontstaat dat eigenlijk, en kun je er nog vanaf?  
 

Als u recht van overpad heeft, mag u gebruik maken van het erf van iemand anders. Bijvoorbeeld om uw eigen erf te bereiken. Als een ander van uw terrein gebruik mag maken, verleent u recht van overpad en bent u dienende partij. Zo’n situatie met recht van overpad kan ontstaan door vestiging of verjaring. 

Recht van overpad door vestiging
“Vestigen van recht op overpad kan doordat beide partijen, de eigenaren dus, bij de notaris een overeenkomst sluiten”, begint vastgoedadvocate Marie-Christine Veltkamp-van Paassen haar uitleg. Gewoon onderling overleggen kan natuurlijk ook. Maar wanneer u de hele zaak bij de notaris en in de registers van het Kadaster vastlegt, is de overeenkomst definitief en bovendien ook geldig voor volgende bewoners.

“Beide partijen moeten dus meewerken”, weet Veltkamp-van Paassen. Omdat dat helaas niet altijd lukt, moet er vaak een rechter aan te pas komen die een overeenkomst afdwingt.  Het ontstaan van recht van overpad door vestiging komt in de praktijk het minste voor, juist omdat het aan de medewerking van één van de partijen ontbreekt.

Verjaring: wel of niet te goeder trouw?  
Verjaring is dus vaker de oorzaak als er recht van overpad ontstaat. Dat kan in de eerste plaats te goeder trouw gebeuren. “Dan kan er na tien jaar sprake zijn van verjaring”, zegt Veltkamp-van Paassen. Maar wanneer ben je dan te goeder trouw? “Daarmee wordt bedoeld dat iemand er vanuit mocht gaan dat hij of zij recht van overpad had.” Dat kan bijvoorbeeld omdat het in het Kadaster stond. “Het moet dan wel om onafgebroken bezit gaan. De persoon moet zich die tien jaar lang dus hebben gedragen alsof hij recht van overpad had. Na die periode is dat dan definitief. 

Dan te kwader trouw. Dat betekent niet dat u snel boos of agressief bent. Nee, te kwader trouw bent u als u het erf van iemand anders gebruikt, maar eigenlijk wel weet dat dat officieel niet zo is vastgelegd. In dat geval treedt verjaring pas op nadat u het andere erf meer dan twintig jaar stelselmatig hebt gebruikt. “Dus niet af en toe”, benadrukt de vastgoedadvocate.    

Bewijzen en inschrijven 
Toch is het allemaal nog niet zo eenvoudig, want waar zouden de talloze conflicten anders vandaan komen? Zo moet u bij verjaring kunnen bewijzen ononderbroken gebruik te hebben gemaakt van een ander erf. “Dat blijkt niet altijd even makkelijk te zijn”, waarschuwt Veltkamp-van Paassen. Zij geeft de tip om met name foto’s en getuigenverklaringen als bewijs te gebruiken. “Daaruit moet dan blijken dat je al zoveel jaar gebruik maakt van het dienende erf.”

Verjaring ontstaat dan wel automatisch na tien of twintig jaar, het is aan te raden dat wel even vast te leggen in de openbare registers (het Kadaster). Veltkamp-van Paassen:“Dat kan discussie voorkomen, ook voor volgende bewoners.” Vooraf goed bestuderen of er wel of geen een recht van overpadsituatie op een perceel rust, is natuurlijk ook een goede zet om conflicten tegen te gaan. Die gegevens zijn doorgaans terug te vinden in de openbare registers.

Ik wil de buurman niet meer op mijn erf
Wanneer u als eigenaar niet wilt dat er een rechtsgeldig recht van overpad ontstaat – u wilt de buurman dus niet langer toestemming geven uw erf te gebruiken – dan kunt u dat in eerste instantie het beste schriftelijk bij hem duidelijk maken. Dat moet volgens Veltkamp-van Paassen dan wel plaatsvinden voor het verstrijken van de verjaringstermijn.

“Als het gebruik dan niet stopt, moet het dienende erf de heersende partij (de buurman, red.) dagvaarden.” De zaak komt dan dus voor de rechter, die de belangen van beide partijen tegen elkaar zal afwegen. Daarnaast is er de mogelijkheid een al bestaand recht van overpad op te heffen. Er moet dan wel sprake zijn van ‘zodanige omstandigheden dat instandhouding niet redelijk’ is, of in strijd is met het algemeen belang. Dat gebeurt zelden.

De buren verhinderen mijn recht van overpad
U heeft recht van overpad, maar ineens staat er een muurtje of een gesloten hek in de weg. “Ik wil vooropstellen dat zoiets simpelweg niet is toegestaan”, vervolgt Veltkamp-van Paassen . Er moet dus altijd een vrije en gemakkelijke toegang zijn. “Als het dienende erf zich daar niet aan houdt,  is het verstandig eerst met elkaar een gesprek aan te gaan of een brief te sturen.” Mocht daar geen gehoor aan worden gegeven, dan komt u er opnieuw niet onderuit om de zaak bij de rechter voor te laten komen.

Omdat de regels dus erg ingewikkeld zijn, brengt een discussie rondom het recht van overpad niet zelden een burenruzie met zich mee. Volgens de advocate komt dat vooral door gebrek aan overleg en de niet altijd even heldere wetgeving op dit gebied. “Maar duidelijkere maatstaven zijn moeilijk in te voeren, omdat de omstandigheden per geval zo sterk verschillen.”  Goede afspraken, het liefst in een overeenkomst of akte, vindt ze dan ook het belangrijkst.  

Gerelateerde artikelen

  • Uitzending

    Kijk terug: De Rijdende Rechter Wordt Vervolgd

  • Blog

    Goede buur of verre vriend?